Kunstgruppa

Ei av gruppene som er i Kvernsteinsparken er ei kunstgruppe. Denne gruppa skal lære om ulike teikne – og måleverktøy og materialar. Vi skal og prøve å få i gong vasskverna ved skulen. Når alle elevene har vore innom kunstgruppa skal vi ha laga eit felles måleri. 

Første gongen kunstgruppa var samla var vi ved vasskverna som ligg ved skulen. Den har ikkje vore i bruk på ei lang stund og no treng den vedlikehald. Det første vi gjorde var at vi rydda skog for å få tilgang til vassrenna. Målet er å få den ferdig før skuleåret er slutt. Vi ønsker å få hjelp av tømrar Audun Oppedal til dette vedlikehaldet.

Skissing til måleri
Her driver Kamilla og Aslak og skisser.

Då vi var i parken måndagen etter starta vi dagen med å skisse til eit felles maleri som alle skal fullføre i løpet av skuleåret. Denne dagen såg vi også på ulike måtar å male på. Vi gjekk gjennom ulike teikneverktøy, måling og lerret. Vi har tenkt å bruke oljemåling, kolstift og tjære i måleriet vårt. Vi har lært om akrylmåling og oljemåling. Ein vesentleg forskjell mellom dei to er tørketida. Akrylmåling tørker mykje fortare enn oljemåling. Fordelen med akrylmåling er at vi kan bruke vatn til å tynne ut målinga.

Teikneredskapar
Her tester vi forskjellige blyantar, kol og måling.

Tredje gangen vi var samla var vi på besøk i Frode Holst sitt atelier. Der fekk vi fortsette på eit bilete som han hadde starta på. Vi blanda maling sånn at vi fekk dei fargane vi ville bruke. Når vi kom attende til parken laga vi skisser av korleis vi trudde guden Odin såg ut.

Sist veke heldt vi fram med idear om korleis maleriet skulle sjå ut. Måndag den 13. januar skal vi ha vinterblot i Kvernsteinsparken, der foreldre og søsken kan komme og ete god mat og sjå kva vi har lært. Resten av dagen brukte vi på å forberede oss på det.

Før vi kunne starte på måleriet måtte vi først lage eit lerret. Først satt vi saman ei blindramme til å spenne opp lerretet på. Etterpå kokte vi opp lim laget av hareskinn, Det blei varma til omlag 50 grader slik at det blei flytande. Etter det dekka vi lerretet med gesso, som er ein akrylgrunning. Når vi var ferdige skissa vi litt om kva vi skal ha på lerretet.

Kunstgruppa
Kunstgruppa i arbeid med måleriet.

No har vi starta på måleriet som skal bli 70 x 150 cm stort.

20.januar var den siste dagen for oss på kunstgruppa. då malte vi ferdig vår del av måleriet.

Laga av Hedda Sophie Lavik Wilson, Kamilla Nydal Espeland, Aslak Holen Dale og  Eirik Dale Salbu.

Krabbefangst med Ole Brekke

Alle vikingar treng mat, og spesielt høvdingen! Difor reiste matgruppa på fisketokt med Ole Brekke og Jobjørn Løland.

Matgruppa: Dana, Vanessa, Gabriel og Mari skulle skaffe mat til høvdingen so dei fekk vere med Ole Brekke og Jobjørn Løland på fisketur. Vi køyrde forbi hestane og ned til ei lita kai. Der møtte vi Ole Brekke og Jobjørn Løland. Vi fekk gå ned til båten deira og gjekk oppi sjarken.

burst
Her er eit bilde av matgruppa i lag med Ole Brekke (framme) og Jobjørn Løland (til venstre).
rhdr
Her er ein kråkebolle som sat fast i eit av garna.

Vi styrte rett mot ei krabbeteine og fiska den opp. I krabbeteinene fekk vi rundt tjue krabber fordelt på om lag sju teiner. Vi drog og eit par garn. I det eine garnet var det ein hummar som hadde sett seg fast i garnet og vi prøvde å få han ut. Vi klarte å få han ut til slutt, men då vi heiv han uti berre sokk han utan å røre på seg. Det var og mange kråkebollar som hadde sett seg fast i garnet. Vi blei fort veldig kalde alle saman, men det var fortsatt mange teiner og garn igjen å trekke. Til slutt gjekk turen til ein liten plass som heiter Breivika.

Her er krabbene vi fanga.

Vi fekk gå inn i båten og der var det i alle fall litt varmare enn ute. Vi fekk og vite mykje om kor det var djupt og kor det var litt grunnare. Ole spurte Dana om han ville styre. Dana sa ja, og køyrde oss nesten tilbake før Ole igjen tok styringa tilbake og la til kai. Då vi kom i land fekk vi vere med å reinske garnet. Det var kjekt, men veldig kaldt for hendene våre.

Den neste måndagen skulle vi koke og reinske krabbene. Alle var med på å renske krabbene. Vi måtte først opne krabba og so fjerne paven (magesekken) og so kunne vi ta ut rogna. Til slutt knuste vi klørne og tok ut innmaten. Etterpå åt vi krabbene oppå

Her er ei krabbe etter koking.

brødet vi hadde lagd med litt majones på. Det smakte veldig godt! Brødet vi lagde var av mjøl, vatn og salt.

skrive av Mari Ness, Gabriel Ølmheim Ulvik, Vanessa Fernandez og Dana Mirzai.

Stigestrands-Maria

Vi reiste til Stigestrand og gjekk inn i huset som vi så ofte har sett når vi har køyrt forbi på andre sida av elva. Vi har lurt på kven som budde der og korleis dei hadde det.

Vi var og såg Maria huset på Stigestrand. På vegen bort datt ein av oss i gjørma. Det var ein gjørmete traktorveg. Vi har alltid lurt på kva som er der inne og hatt lyst og gå inn dit. Vi kunne ikkje gå inn alle på ein gong so vi måtte gå tre ungar og ein vaksen om gongen fordi det var så råte. Det var to etasjar, mykje rot over alt og vart veldig trangt. Vi fant ei gammal rusten saks, ei medisinflaske, gamle aviser og klede.

cof
Huset til Maria

Maria budde på den ein sida av elva og måtte ta ein pram om ho skulle over til den andre sida. Det var veldig sjelden at ho rodde over på den andre sida av elva (til Foss).

Ho hadde mange dyr og var veldig glad i dei. Kvardagen var vanskelig sidan ho hadde ein fot som var lenger enn den andre. Då var det vanskelig og gå. Når ho skulle gå plassar med lass på vogna til hesten, gjekk hesten først, so kom ho etter, for ho klarte ikkje å gå like fort som den. Ho hadde nok alltid mykje å gjere på med tanke på at det skulle slåast og hesjast slik at dyra kunne ha vinterfôr. Det låg hesjestaurar i kjellaren og me fann ein stuttorv som var slipt så mykje at den nesten ikkje var meir att av.

Maria hadde gikt. Så for å klare å ta seg av dyra i fjøsen om morgonen måtte ho stå opp på natta for å fyre i ovnen og lage seg varme omslag som ho la på der ho verkte. Slik klarte ho å komme seg opp om morgonen og ta fjøs-stellet kvar dag.

rhdr
Ovnen dei lagde mat på?

Maria budde saman med faren sin i mange år, kanskje så lenge som tjue år. Han var svaksynt eller nesten blind. Så ho måtte nok ta seg mykje av han og. Dei heldt seg oppdaterte på det som skjedde ute i den store verda ved å lese aviser (faren abonnerte på Dagen) og høyre på radio. Då me var der fann vi mange gamle aviser mellom anna ei utgave av Aftenposten sitt A-magasinet.

Stigestrands-Maria var religiøs. Fordi gjekk ho nesten alltid kledd i svarte klede. Då ho var yngre gjekk ho frå Stigestranda og opp på bedehuset på Lavikdalen til bedehusforening og sosiale treff der.

Til slutt vart garden kjøpt opp av ein som budde på Nygård. Maria flytta på gamleheim i Høyanger (truleg Lavik). Der hjelpte ho dei som var for gamle, eller av andre grunnar ikkje klarte å skrive så godt, med å skrive brev.

 

Kjelde: Sogeskrift frå Hyllestad 2002. Stigestrands-Maria – ein spesiell livslagnad av Kjell Systad, med nokre tilleggsopplysningar frå Hilmar Nygaard

Skrive av Hedda Sophie Lavik Wilson, Kamilla Nydal Espeland, Aslak Holen Dale og Kristian Landro Hjelle

 

 

 

Historisk o-løp i Hyllestad

Denne dagen i oktober hadde vi eit o-løp rundt om i Hyllestad. Det handla om historia til Hyllestad for 50-100 år sidan. 

Dei vaksne delte oss inn i lag, so fekk vi eit kart og eit papir med spørsmål på. Det var sju postar som var plassert  utover Hyllestad sentrum. På kvar post var det spørsmål og blider som var i frå gamle dagar. Vi svarte på spørsmåla ved å skrive ned svara på arket vi fekk. Etter at alle kom tilbake i frå o-løpet gjekk vi ein tur med Martha, Kristian og Franziska. Martha er fødd og oppvaksen her i Hyllestad sentrum. Martha fortalde om korleis det såg ut på Hyllestad i gamle dagar. I Svartedalen står gamleskulen som Martha gjekk på.

cof
Her er gamleskulen som Martha gjekk på i barndommen.

Vi fekk gå inn å sjå korleis det var der. Pultane var ganske tøffe og praktiske. Det var ei skuff der det var plass til bøker, og ei der det var plass til blekk. I gamle dagar hadde dei ikkje kulepennar, so dei hadde ein slags blyant med ein metallspiss som du dypper ned i blekket. Martha fortalde om læraren som underviste dei. Ho sa at han var ganske snill, men han kunne vere litt streng. Då Martha gjekk på skulen, gjekk dei berre annankvar dag. Vi fekk også lov til å gå opp på loftet av det gamle skulebygget.

cof
Dette er Dana og Gabriel som sit på ved pultane som vart brukt på gamleskulen.

Der var det ikkje so mykje å sjå, men Martha fortalde at dei aldri fekk lov å gå opp der. Då vi var ferdige med den posten gjekk vi litt lengre ned i Svartedalen. Der var det eit bilde av gamle Hyllestad. Det var mange forskjellige ting i eit hus. Til dømes var det butikk nede i først etasje i eit hus, medan folk budde i andre etasje i same huset. I det huset som Martha budde i var det Lensmannskontor og arrest. Neste post var nede ved den gamle dampskipskaia. Der var det eit bilete av korleis det såg ut der før.

oznor
Her er eit bilete av dampskipskaia på Hyllestad.

Dampskipet frakta dyr, fisk og varer til Bergen, men det hadde mange stopp før det. Martha synest det var veldig kjekt når dampskipet kom, fordi då var det mange folk der. Ho likte ikkje måten dei fekk sauene opp i båten på. Dei pleidde å legge dei i ein stor seglduk og so heisa dei sauene opp i båten. Neste post var borte ved kyrkja, der var det eit bilde av nokon som gjekk oppe på Lifjellet. Dei som var på Lifjellet hadde på seg finkle. Det var fordi at i gamle dagar var det sjeldent at dei kunne ta bilete, so dei tok med seg fin-kle og tok dei på seg på toppen. Då vi var ferdig for vi heim.

cof
Her er eit bilde av alle elevane som står i lag med Martha.

Skrive av Sigve Dale, Eirik Dale Salbu og Dana Mirzai

Ein ny 7. klasse begir seg på tidsreise i Kvernsteinsparken

Etter haustferiane starta ein ny 7. klasse i Kvernsteinsparken. Saman med kontaktlæraren sin, Kristian Landro Hjelle, reisar elevane kvar måndag 1000 år tilbake i tid og lever livet som trælar på vikinggarden Myklebust. Å vere nederst på rangstigen i eit samfunn er hardt, men alt håp er ikkje ute: Flittige trælar kan tene seg opp og kanskje til og med bli satt fri ein gong! Følg med på kva elevane opplev på sine tidsreiser!

Bronsesmed Ørjan Engedal

Måndag, 18. mars var vi på besøk hos Ørjan Engedal, som er arkeolog og bronsesmed. Han er ein av dei få bronsesmedane i Noreg. Han brukar jern og bronse, og smeltar det om til nye ting, blant anna duplikatar av ting frå vikingtida.

57203988_2491563067544426_7101175700299710464_n
Her viser Ørjan noko av utstyret han nyttar når han skal bronsestøype. Vi ser blant anna: Ulike typar restemetall, bivoks, harpiks, tørka hjortehud og avstøypingsformer.

Tekst og bilete: Emma Eimind- Thorsnes, Tarald Storemyr, Lance Arian Agno Cadurnigara og Synne Avedal

Der Ørjan bur, har han ein garasje som han har gjort om til ei bronsesmie. Det er meir ein hobby enn jobb, fordi han jobbar som arkeolog, og jobbar mest på kontor. Smelteomnen han har i garasjen, har han laga sjølv. Han hadde mange verktøy som vi har i smia, men og mange andre hjelpemiddel som vi ikkje hadde sett før. Ørjan hadde mange ting der som dei brukte i bronsealderen, som for eksempel bivoks, harpiks, leire og klebersteins-former.

57222717_310035736330108_6901806101558198272_n
Nærbilde av mønsteret på eit sverd som Ørjan har støypt.

Han brukte bivoksen til å lage mønsteret til produktet han skulle lage. Etterpå dekka han bivoksen med leire, og sette den i omnen. Når leira blei hard, hadde bivoksen smelta, og han kunne tømme den ut av leira, han har no ei fin form med fint mønster, av leire.

57374778_629251017523595_4461314085203476480_n
Dette er leiresand som Ørjan brukar til å ta avstøyping av mønstera, som han seinare skal støype til.
57209193_191066295109907_6922302226660589568_n
Her ser vi ei ferdig avstøyping av eit mønster Ørjan skal bruke.

Ørjan viste oss korleis han smelta bronse, og alle førebuingane ein måtte gjere før man begynte å støype. Man måtte passe på at forma sto skikkeleg, og at ingenting låg i vegen når han skulle tømme bronsa over i forma av kleberstein. Vi fekk til og med bollar av han.

56976863_314682295863026_5503051621094916096_n
Medan vi venta på at bronsen skulle smelte, slik at vi fekk sjå ei bronsestøyping, hadde Ørjan baka bollar som vi fekk kose oss med.

Han smir ikkje berre sverd og skjold, men han lagar og drakter av skinn. Han smir mange ting til museum, som vil ha nøyaktige kopiar av ting dei brukte i vikingtida. Han må vere utruleg nøyaktig, og det arbeidet som tok lengst tid, var eit sverd som han nesten brukte eit halvt år på.

56910142_323714431536357_4948850245472616448_n
Her ser vi to bronsesverd som Ørjan har laga.
57154271_2300194633579621_7451174500806164480_n
Handtak på eit sverd, der Ørjan har tvinna tynn kopartråd og sølvtråd, som han har dekorert med.
57049157_390024918505775_3930445359934865408_n
Her ser du ulike spydspissar som Ørjan har støypt og som han skal jobbe vidare med, til ferdige spyd.

Takk for at vi fekk vere på besøk i smia di, Ørjan! 🙂

Møllarkvardag

Møllarane Mailén, Linnea, Adrian og Jostein malar korn, hoggar stein og bakar bollar – mat må det bli!

51929241_1620579654754451_936506615186587648_n
Male korn på ei skubbekvern – slik det fortsatt er vanleg nokon plasser i verda!

Tekst og bilete: Adrian, Jostein, Mailén og Linnea

Mailén har hatt prosjektarbeid med å male korn med skubbekvern og dreiekvern i 10 minutt per stk. Mens ho held på med det var Adrian, Jostein og Linnea på tur med Torbjørn. Vi gjekk til eit steinbrot som vi har lov til å hogge i. Det var ikkje berre stein, men is. Vi begynnte å hogge i isen, heilt til vi mista ein del av spisshakka. Vi gjekk tilbake til Kvernsteinsparken, så var Mailén ferdig med prosjektet.

Neste gang begynte vi med å presentere det vi gjorde førre gang. Vi fant ut at vi får meir korn av dreiekverna enn skubbekverna. Etterpå lagde vi deilige bollar, med melis, og det var godt. Det tok litt for lang tid å steike bollane, for omnen var ikkje så god. Vi fekk resten av bollane neste dag, og åt dei då.

51904365_245619883044690_8862737419854675968_n
BOLLAR!

Neste gang etter der igjen skulle vi finne ut kva som var forskjellen mellom to dreiekverna. Vi var med Jegarane fordi tre av dei var vekke. Då når vi var med dei, skaut vi med pil og boge, og når dei var med oss hogga vi ein stor stein i to med hjelp av boremaskin og blekke og kile. Vi fekk den i to etter ein stund.

51790100_2110674725667986_3487733617260494848_n
Det finst ulike modellar dreiekverner.
51348099_287570751935157_5619999994267303936_n
Vi klarte å splitte ein stein med blekke og kile!

 

PÅ TUR I SKOR

Vi var på tur til Skor i kvernhusa, der vi fekk vite mykje om vasskverna av Sigmund Holten. Vi fekk sjå mykje og lære mykje om det, vi fekk ei avis av Sigmund der det var bilde av kvernhusa i Skor.

Kvernfossen Skor
Ved fossen i Skor står det 5 kvernhus og ei sag. Foto: Geoatlas

Det var litt lite vatn på kverna so den gjekk ikkje rundt. Vi fekk ikkje kverna korn denna gangen. Vi såg og på ei vasssag, men den fungerer ikkje lengre.

Sigmund fortalte om at i 2. verdskrig var han og faren hans nede med vasskvernene, for å kverne korn slik at dei fekk mat – til tross for at dette var forbode av tyskarane! Vasskvernene blir ikkje so mykje brukt til å kverne korn lenger, men det kjem folk og turistar dit for å sjå på dei.

Tusen takk til Sigmund og Jørunn for ei flott omvising!

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA
Dette er ein kvernkall, den er ein av dei viktigaste delane for den skal fange vatn og bruke da til at kverna går rundt. Foto: Håkon Haukøy
Vasssaga Skor
Den gamle vasssaga på Skor. Foto: Geoatlas